zatwierdzone przez kapitułę generalną, która odbyła się we wrześniu 1995 w Rzymie,
jak polecił wydać przeor generalny P. Joseph Chalmers*
LIST PRZEORA GENERALNEGO
Drodzy bracia w Chrystusie,
Z ogromną radością przedstawiam wam tekst naszych nowych statutów, zatwierdzonych przez kapitułę generalną we wrześniu 1995. Są one owocem naszych wkładów, około dziewięciu lat pracy różnych specjalistów, a także studiów i ocen podczas spotkań braci.
W pierwszej części przedstawione jest nasze charyzmatyczne i misyjne zadanie: jesteśmy wspólnotą kontemplacyjną pośród ludu, do którego służymy.
Druga część poświęcona jest życiu braterskiemu, które wzywa nasze społeczności, aby były wieczernikami wspólnoty, modlitwy i służby, oraz aby stawały się coraz bardziej widocznymi i wiarygodnymi ikonami Najświętszej Trójcy.
Proces wychowania jest wyjaśniony w trzeciej części i przedstawiony, w różnych jego etapach, nie jako wiele do zrobienia, ale jako styl życia; ostatnia część jest poświęcona zarządzaniu zakonu, które uważamy za służbę, przewodzenie i animację.
Wynikiem jest tekst bardzo bogaty i inspirujący dla dzisiejszego życia nas, karmelitów, oraz dla naszej posługi. Nie może więc skończyć na honorowym miejscu na półkach naszych bibliotek. Niezbędne jest znalezienie odpowiednich form, jak pogłębiać treść statutów i żyć nimi osobiście; ale także, przynajmniej w podstawowych zarysach, zapoznać wszystkich, którzy należą do naszej rodziny, z nimi.
Cennym wkładem mogą poprzez odpowiednie narzędzia przyczynić się ci z nas, którzy poświęcają się studiom. Dzięki Bogu mamy w zakonie dobrze przygotowane osobistości, które mogą wypełnić to zadanie. Chcemy ich więc zachęcić, aby swoimi odkryciami i uwagami pomagały nam zakosztować, kochać i realizować ducha Karmelu, aby dały nam na progu trzeciego tysiąclecia poczuć, że jesteśmy dziedzicami chwalebnej przeszłości, która nie staje się skamieliną, ale pozostaje żywa i czynna poprzez życie i zaangażowanie w dzisiejszym Kościele i świecie. Oddajmy się chętnie Duchowi Świętemu i przyjmijmy z wdzięcznością wkład Maryi, naszej Matki i Siostry: poczujemy, że jesteśmy zachęcani do rozważania tego tekstu i przyjmowania go jako skromnej, ale cennej pomocy na naszej drodze życia konsekrowanego.
Bratersko w Karmelu
P. Joseph Chalmers, O.Carm.
przeor generalny
W Rzymie, 25 marca 1996
w uroczystość Zwiastowania Pańskiego.
PIERWSZA CZĘŚĆ
CHARYZMAT I MISJA KARMELU,
PODSTAWOWE CECHY CHARAKTERYSTYCZNE
I. rozdział • Zakon jako dar i misja
1. W Jezusie Chrystusie, Synu Ojca i „pierworodnym całego stworzenia”,1 żyjemy nowym sposobem związku z Bogiem i z bliźnimi. Tak dostajemy udział w misji Wcielonego Słowa w tym świecie i tworzymy Kościół, który jest w Chrystusie „jako sakrament, czyli znak i narzędzie wewnętrznego zjednoczenia z Bogiem i jedności całego rodzaju ludzkiego”2.
2. Życiem w posłuszeństwie wobec Jezusa Chrystusa3 i przyjęciem jego Ewangelii jako najwyższej normy naszego życia4 zmierzamy w mocy jego Ducha, który każdemu przydziela swoje dary, jak chce,5 do wzajemnej służby - czy to między nami, czy wobec innych ludzi. W ten sposób przyczyniamy się do tego, aby w tym świecie urzeczywistnił się Boży zamiar zjednoczyć wszystkich w świętym ludzie.6
3. Jednym z tych darów Ducha jest także życie według ewangelicznych rad, do którego zobowiązujemy się ślubami zakonnymi. Jako zakonnicy zostaliśmy przez Chrystusa powołani do tego, aby żyć i szerzyć Jego przemieniającą i wyzwalającą moc oraz życie według ewangelicznych rad - w sposób prawdziwy, skuteczny i aktualny. I tak to życie cechuje usilne szukanie Boga w całkowitym zjednoczeniu z Chrystusem, co przejawia się w braterskim życiu i apostolskim zapaście.
4. To powołanie wymaga pełnego przyjęcia warunków, które Chrystus stawia tym, którzy w tym stylu życia pragną Go naśladować: przyjmowanie woli Bożej jako uczestnictwo w posłuszeństwie Chrystusowym; życie w ubóstwie i w społeczności majątku jako wyraz naszej jedności w Chrystusie i wzajemnej ewangelicznej jedności z braćmi; wreszcie zaś konsekrowana czystość jako wyraz miłości wobec Boga i wobec braci.
5. Nasze życie konsekrowane uważamy przede wszystkim za zaproszenie i wielki dar Boży, którym Bóg poświęca nas sobie, abyśmy służyli braciom na wzór Chrystusa. To powołanie w nas, w naszej wspólnej braterskiej wspólnocie, rozwija - również charyzmatyczną - moc życia otrzymanego przy chrzcie i bierzmowaniu, przez to, że w szczególny sposób łączy nas z Kościołem i czyni nas gotowymi do służby Bogu i ludziom, „aby królestwo Chrystusa w duszach zakorzeniało się i umacniało oraz aby rozszerzało się na wszystkie części świata”7.
6. Dlatego my, bracia błogosławionej Panny Marii Karmelskiej, pytamy samych siebie, które szczególne elementy, wśród tylu różnorodnych charyzmatów i powołań, nadają naszej zakonnej rodzinie w Kościele jej własny rys.
7. W czasach krucjat do Ziemi Świętej osiedlili się w różnych miejscach Palestyny pustelnicy. Niektórzy z nich „prowadzili zgodnie z przykładem świętego człowieka i proroka Eliasza życie pustelnicze na górze Karmel, w pobliżu źródła, zwanego źródłem Eliasza. W celach, podobnych skromnym ule pszczelim, przygotowywali jak pszczoły Pana miód duchowej słodyczy”8.
8. Następnie, na prośbę samych pustelników, św. Albert, patriarcha jerozolimski, zjednoczył ich w jedno „collegium” i dał im reguły życia - zgodne z ich pustelniczym ideałem („propositum”),9 które odpowiadały duchowi tak zwanego pielgrzymowania do Ziemi Świętej oraz pierwotnej wspólnoty chrześcijańskiej w Jerozolimie10. Ci pustelnicy, podsycani „miłością do Ziemi Świętej, poświęcili się temu, który ją uzyskał przelaniem swojej krwi, aby Mu służyć w szacie pobożności i ubóstwa”,11 trwając „w świętej pokucie”12 i tworząc braterską wspólnotę.
9. Ta reguła życia została następnie zatwierdzona w 1226 roku przez Honoriusza III, w 1229 roku przez Grzegorza IX, a w 1245 roku przez Innocentego IV;13 ostatni z wymienionych papieży ostatecznie zatwierdził ją w 1247 roku jako prawdziwą i właściwą regułę, a jednocześnie dostosował do warunków życia na Zachodzie.14 To dostosowanie było konieczne, gdy karmelici zaczęli przenosić się na Zachód, aby uciec przed prześladowaniami, i gdy wyrazili gotowość do przyjęcia takiego stylu życia, „w którym mogliby się cieszyć tym, że z Bożą pomocą pomagają sobie nawzajem i innym w zbawieniu”15.
10. Zatwierdzenie reguły przez Innocentego IV umożliwiło, aby karmelici włączyli się w służbę Kościoła, żyjąc według wspólnego ideału zakonów żebraczych, czyli zakonów - apostolskich bractw. Zachowają jednak szczególności swojego pierwotnego charyzmatu,16 które przez stulecia będą lśnić jako przywilej Karmelu, czy to wśród jego członków, czy w całym Kościele, szczególnie dzięki mistrzom życia duchowego, jakich Bóg darował temu zakonowi.
11. Reguła wskazuje na podstawowe elementy życia karmelitańskiego w posłuszeństwie wobec Chrystusa według ducha zakonu: rozmyślanie dniem i nocą nad prawem Pana,17 w milczeniu i samotności, aby słowo Boże obficie przebywało w sercu i w ustach tego, który się nim zajmuje;18 wytrwała modlitwa, szczególnie wigilie i psalmy;19 noszenie duchowej zbroi;20 życie w braterskiej wspólnocie wyrażonej w codziennym celebrowaniu Eucharystii,21 spotkaniach kapitularnych braci22 oraz wspólnym posiadaniu;23 kochające braterskie napominanie za przewinienia;24 surowość życia w połączeniu z pracą i umartwieniem,25 oparta na wierze, nadziei i miłości; zgoda własnej woli z wolą Bożą, poszukiwana w wierze wraz z dialogiem i służbą przeora braciom.26
12. Cechami szczególnymi duchowości Karmelu są także eliański charakter, który karmelici rozwijają, będąc świadomi, że żyją na Karmelu - w miejscu działania wielkiego proroka, oraz intymność życia duchowego z Marią. Wymownymi znakami tej intymności są (mariackie) nazwy braci oraz pierwszy kościół na górze Karmel, który został poświęcony Marii.
13. W czasach, gdy ludzkość rozpoczyna nowy etap historii, my, karmelitani, podniesieni Duchem, który działa w Kościele, staramy się dostosować nasz program życia27 do nowych warunków i dążymy do zrozumienia znaków czasu, aby badać je w świetle Ewangelii, naszego charyzmatu i naszego duchowego dziedzictwa28 i wprowadzania tego w różne kultury.
II. rozdział • Charyzmat zakonu
14. „Żyć w posłuszeństwie wobec Jezusa Chrystusa i wiernie Mu służyć z czystym sercem i dobrym sumieniem”29: to zdanie, opierające się na słowach św. Pawła, jest punktem wyjścia wszystkich elementów, z których składa się nasz charyzmat, oraz podstawą, na której Albert zbudował nasz program życia. Specyficzne warunki powstania zakonu w Ziemi Świętej i jego zatwierdzenia przez Stolicę Apostolską - w tym historycznym rozwoju, który przeszedł - wzbogaciły „reguły życia” zawarte w regule o nowe impulsy.
Karmelici żyją w posłuszeństwie wobec Chrystusa, starając się o szukanie oblicza żywego Boga (kontemplacyjny wymiar życia), o braterstwo i o posługę (diakonia) pośród ludu.
15. Duchowa tradycja zakonu podkreśla, że te trzy podstawowe elementy charyzmatu nie są wartościami niezależnymi, wzajemnie niepowiązanymi, ale że są ściśle ze sobą związane.
Ta tradycja szeroko rozwija doświadczenie pustyni jako dynamicznego procesu jednoczenia tych wartości: karmelita ma dążyć do tego, aby uczynić ukrzyżowanego Chrystusa, człowieka obnażonego i pozbawionego wszelkiego, podstawą własnego życia, ukierunkować na Niego poprzez wiarę wszystkie swoje siły i jednocześnie burzyć każdą przeszkodę, która staje na drodze całkowitej zależności od Niego i doskonałej miłości do Boga i do braci. Ten proces oczyszczenia, który prowadzi do zjednoczenia z Bogiem – ostatecznym celem całego wzrostu człowieka – jest w naszej duchowości przedstawiany tematami „puritas cordis” i „vacare Deo”, wyrażającymi całkowite otwarcie się na Boga i stopniowe pozbywanie się wszystkiego.
Gdy w tym procesie dochodzimy do tego, aby widzieć rzeczywistość oczami Bożymi, nasza postawa wobec świata zmienia się, tak że odpowiada Bożej miłości, a kontemplacja miłości obecności Bożej przejawia się w naszym braterskim życiu i w naszej służbie.30
1. Kontemplacyjny wymiar życia
16. Od samego początku wspólnota karmelitów przyjęła kontemplacyjny charakter, zarówno co do organizacji wspólnoty, jak i co do podstawowych wartości. Taki charakter jasno wynika z reguły. Ta przedstawia wspólnotę braci całkowicie oddaną słuchaniu Bożego słowa poprzez modlitwę31 i trwanie w celebrowaniu chwały Pana;32 wspólnotę składającą się z osób, które chcą dać się napełnić i uformować wartościami Ducha: czystością, świętymi myślami, sprawiedliwością, miłością, wiarą, oczekiwaniem zbawienia,33 pracą w pokoju,34 milczeniem, które - jak mówi Prorok - jest dążeniem do sprawiedliwości i które nadaje mądrość słowom i działaniom,35 rozróżnianiem, które „ukierunkowuje cnoty”36.
17. Tradycja zakonna zawsze interpretowała regułę i pierwotny charyzmat jako wyrażenie kontemplacyjnego wymiaru życia, i do tego kontemplacyjnego powołania zawsze wracają wielcy mistrzowie duchowi rodziny karmelitańskiej. Kontemplacja zaczyna się wtedy, gdy powierzamy siebie Bogu, niezależnie od tego, w jaki sposób On wybierze, aby się do nas zbliżyć. Jest to postawa otwartości wobec Boga, którego obecność odkrywamy wszędzie.
Kontemplacja tak przedstawia wewnętrzną drogę karmelity, wychodzącą z wolnej inicjatywy Bożej: Bóg dotyka go i przekształca, prowadzi go do jedności miłości z Nim, podnosi go, aby mógł się cieszyć tą niezasłużoną miłością i żyć w Jego ukochanej obecności. Chodzi o przekształcające doświadczenie zniewolenia Bożą miłością. Ta miłość uwalnia nas od naszych ograniczonych i niedoskonałych ludzkich sposobów myślenia, kochania i działania; przekształca je w sposoby boskie.
18. Kontemplacja ma także wartość ewangeliczną i eklezjalną.37 Realizowana kontemplacja nie jest tylko źródłem naszego życia duchowego, ale również determinuje jakość naszego braterskiego życia i naszej służby pośród ludu Bożego.38
Wartości kontemplacji w rzeczy samej - jeśli żyjemy nimi w splocie codziennego życia wiernie - czynią braterską wspólnotę karmelitańską świadkiem żywej i tajemniczej obecności Bożej pośród ludu Bożego. Szukanie oblicza Bożego i przyjmowanie darów Ducha daje jej większą uwagę na znaki czasów, wrażliwość na obecność Słowa w dziejach, a także poprzez postrzeganie i ocenę rzeczywistości i wydarzeń w Kościele i w społeczeństwie.39
Tak Karmel - solidarny z dramatami i nadziejami ludzkości40 jak Jezus Chrystus - będzie w stanie podejmować odpowiednie decyzje, które doprowadzą do przemiany życia i jego upodobnienia do woli Ojca.
Będzie także wspierać Kościół, pomagając tym, którzy czują się powołani do życia pustelniczego.
2. Braterstwo
19. Kontemplacyjna postawa wobec świata wokół nas daje nam w tym, co codziennie przeżywamy, odkrywać obecność Bożą i dostrzegać Boga szczególnie w naszych braciach. W ten sposób jesteśmy prowadzeni do docenienia tajemnic osób w naszej bliskości, z którymi dzielimy nasze życie. Nasza reguła wymaga, abyśmy zasadniczo byli „fratres”,41 i przypomina nam, że jakość osobistych kontaktów i relacji między nami, które charakteryzują życie wspólnoty karmelitańskiej, należy rozwijać według wzoru pierwotnej wspólnoty chrześcijan w Jerozolimie.42 Być „fratres” oznacza dla nas wzrastać w przynależności i jedności,43 w przezwyciężaniu różnic i przywilejów,44 w współudziale i współodpowiedzialności,45 w dzieleniu się dobrami,46 wspólnym programem życia i osobistymi charyzmatami;47 a także być wrażliwymi na duchowe i duchowe dobro osób oraz kroczyć przy tym ścieżkami dialogu i pojednania.48
20. Te wartości braterstwa są wyrażane i czerpią siłę ze słowa Bożego, w Eucharystii i w modlitwie. Słowo Boże - słuchanie go, modlitwa nad nim, przeżywanie go w milczeniu, samotności i we wspólnocie,49 a szczególnie w formie „lectio divina” - prowadzą karmelitów codziennie do doświadczenia opartego na poznawania tajemnicy Jezusa Chrystusa.50 Podniesieni Duchem i zakorzenieni w Chrystusie Jezusie, trwają w Nim dniem i nocą51 i inspirują Jego słowem swoje decyzje i działania.52
Zachęcani słowem Bożym i we wspólnocie z całym Kościołem „fratres” wspólnie wielbią Pana53 i zapraszają innych do dzielenia się doświadczeniem modlitwy.
Do celebrowania Eucharystii, źródła i szczytu ich życia,54 „fratres” są wezwani z samotności i od pracy apostolskiej - tak jak to możliwe - każdego dnia, aby przy stole Pańskim55 być „jednym sercem i jedną duszą”56 i przeżywać prawdziwą braterską koinonię w niezasłużoności obdarowania i wzajemnej służbie,57 w wierności wspólnemu programowi i w pojednaniu, inspirowanym miłością Chrystusa.58
Jako wspólnota kontemplacyjna szukamy oblicza Bożego i służymy Kościołowi w sercu świata lub, w razie potrzeby, w pustelniczej samotności.
3. Służba pośród ludu
21. Jako wspólnota kontemplacyjna szukamy Bożej twarzy także w sercu świata. Wierzymy, że Bóg przebywa pośród swojego ludu, i dlatego braterska wspólnota Karmelu czuje się żywą częścią Kościoła i historii: jako wspólnota otwarta, zdolna wysłuchiwać swojego otoczenia i pozwolić mu stawiać pytania; gotowa przyjmować wyzwania historii i dawać autentyczne odpowiedzi życia według ewangelicznych rad na podstawie własnego charyzmatu;59 jako wspólnota solidarna i gotowa do współpracy z wszystkimi ludźmi, którzy cierpią, mają nadzieję i trudzą się w poszukiwaniu królestwa Bożego.60
22. Wędrówka, na którą natrafiamy w regule,61 jest bowiem wyrazem ewangeliczno-apostolskiego charakteru zakonów żebraczych i jest dla wspólnoty karmelitańskiej wezwaniem do rozróżniania i podążania za ścieżkami, które Duch Pański wyznacza wspólnocie i jednostkom. Jednocześnie jest znakiem solidarności i hojne służby zarówno dla Kościoła powszechnego, jak i lokalnego oraz dla dzisiejszego świata.62
23. Klasztor, czyli miejsce, w którym mieszka wspólnota, jest (jak wskazuje nazwa wywodzącą się od „convenire” - spotkać się) dla Karmelu także miejscem gościnnego przyjęcia przybywających,63 więc to wspólne serce, to braterskie pojednanie i to doświadczenie Boga, które przeżywamy w wspólnocie, dzielimy z innymi.
24. Taki sposób przebywania „pośród ludu” jest znakiem i prorockim świadectwem nowych relacji, przyjaźni i braterstwa między mężczyznami a kobietami, wszędzie. Jest proroctwem sprawiedliwości i pokoju w społeczeństwie i między narodami, przynoszonym jako zasadnicza część radosnej nowiny oraz w czynnej pracy na rzecz transformacji systemów i struktur grzechu w systemy i struktury łaski.64 I jest także decyzją, aby „wybrać dzielenie się życiem z tymi, którzy idą przez historię jako „minores”, aby tym braciom powiedzieć więcej życiem niż ustami słowo nadziei i zbawienia.”65 Taki wybór jest logicznym konsekwencją naszego ślubu ubóstwa, którym zobowiązaliśmy się w wspólnotach braci zakonu żebraczego, także w odniesieniu do posłuszeństwa wobec Jezusa Chrystusa, które żyjemy również w posłuszeństwie wobec biednych, w których w szczególności odbija się oblicze Pana.66
4. Eliasz i Maria, postacie, którymi się inspirujemy
25. Wszystko, czym dzisiaj pragniemy być i czym chcemy być, widzimy urzeczywistnione w życiu proroka Eliasza i błogosławionej Panny Marii. Oni bowiem, każdy na swój sposób, „mieli tego samego ducha, (…) tę samą formację, tego samego nauczyciela: Ducha Świętego”67. Patrząc na Marię i Eliasza, łatwiej możemy zrozumieć, wewnętrznie przyjąć, żyć i głosić prawdę, która nas wyzwala.68
26. Eliasz jest samotnym prorokiem, który zachowuje pragnienie jedynego Boga i żyje w Jego obecności.69 Jest człowiekiem kontemplacji, porwanym żarliwym zapałem dla Bożej suwerenności,70 którego „słowo płonęło jak pochodnia”71. Jest mistykiem, który po długiej i trudnej drodze uczy się dostrzegać nowe znaki obecności Bożej.72 Jest prorokiem, który ingeruje w życie ludu, walczy z fałszywymi bogami i prowadzi lud z powrotem do wierności przymierzu z jedynym Bogiem.73 Jest prorokiem solidarnym z ubogimi i zaniedbywanymi oraz broni tych, którzy cierpią z powodu przemocy i niesprawiedliwości.74
Od Eliasza karmelita uczy się być mężem pustyni, o czystym sercu, w całości oddanym służbie Bogu, człowiekiem, który bez kompromisów wybrał Boga i płonie dla Niego gorliwością. Jak Eliasz, także karmelita wierzy w Boga, pozwala mu być prowadzonym przez Ducha i Bożym słowem przyjętym do głębi własnego serca, aby poświadczał Bożą obecność w świecie - przez to, że pozwala Bogu być w jego życiu naprawdę Bogiem.75 I w końcu karmelita widzi w Eliaszu - połączonym z grupą jego prorockich uczniów - wzór braterstwa żyjącego we wspólnocie76 i uczy się wspólnie z nim być pośrednikiem Bożej czułości wobec ubogich i pokornych.77
27. Maria, cieniowana Duchem Bożym,78 jest panną nowego serca,79 która nadaje ludzką twarz Słowu, które staje się ciałem.80 Jest panną mądrego i kontemplacyjnego słuchania, która zachowuje w swoim sercu wydarzenia i słowa Pana i rozważa o nich.81 Jest wierną uczennicą mądrości; uczennicą, która poszukuje Jezusa - Mądrości Bożej - i której Duchem pozwala się wychować i uformować, aby w wierze przyswoiła sobie styl, jak żyć i co wybrać.82 W ten sposób wychowana, Maria jest w stanie dostrzegać „wielkie rzeczy”, które Bóg spełnił dla zbawienia pokornych i ubogich.83
Maria, nawet będąc Matką Pana, staje się doskonałą uczennicą, kobietą wiary.84 Podąża za Jezusem, wędruje razem z apostołami i dzieli z nimi trudną i wymagającą drogę, która wymaga przede wszystkim braterskiej miłości i wzajemnej służby.85 Na weselu w Kanie uczy nas wierzyć jej Synowi;86 u stóp krzyża staje się matką wszystkich wierzących87 i przeżywa z nimi radość z zmartwychwstania. Jednoczy się z innymi uczniami „w nieustannej modlitwie”88 i przyjmuje pierwociny Ducha, który napełnia pierwszą chrześcijańską wspólnotę apostolskim zapałem.
Maria przynosi radosną nowinę zbawienia wszystkim ludziom.89 Jest kobietą, która nawiązuje relacje nie tylko z wąskim kręgiem uczniów Jezusa, ale także z innymi: z Elżbietą, z nowożencami w Kanie, z innymi kobietami i z „braćmi” Jezusa.90
W Pannie Marii, Matce Bożej i wzorze Kościoła, karmelici odnajdują doskonały obraz wszystkiego, czym sami pragną i mają nadzieję być.91 Dlatego Maria zawsze była uważana za Patronkę zakonu, nazywaną również Matką i Ozdobą zakonu, i powinna być stale obecna w myślach i sercach karmelitów jako „Panna najczystsza”. Gdy na nią patrzymy i żyjemy w intymności życia duchowego z nią, uczymy się stawać przed Bogiem i wspólnie jako bracia Pana. Maria rzeczywiście żyje pośród nas jako Matka i jako siostra, wrażliwa na nasze potrzeby, i razem z nami oczekuje, ma nadzieję, cierpi i cieszy się.92
Szkaplerz jest znakiem macierzyńskiej, nieustającej i mocnej miłości Marii do braci i sióstr w Karmelu.
Zgodnie ze swoją tradycją, szczególnie od XVI wieku, Karmel wyraża bliskość Marii wobec ludu Bożego poprzez pobożność szkaplerzową. Szkaplerz jest znakiem poświęcenia się Marii, środkiem przynależności wierzących do zakonu oraz dostępnym i skutecznym narzędziem ewangelizacji.93
5. Rodzina Karmelu
28. Różnorodność sposobów przeżywania charyzmatu Karmelu jest dla nas powodem do radości. Potwierdzają twórczą płodność,94 którą wywołuje Duch, i którą chcemy przyjmować z wdzięcznością i rozeznawaniem.
Wszystkie osoby i wspólnoty, zarówno oficjalne, jak i nieformalne, czerpiące inspirację z reguły św. Alberta, jej tradycji i wartości wyrażonych w duchowości karmelitańskiej, tworzą dziś w Kościele rodzinę karmelitańską.95
Do tej rodziny należymy my oraz nasi bracia reformy teresjańskiej, siostry obu gałęzi zakonnych, związane kongregacje zakonne, trzecie zakony na świecie, instytuty świeckie, ci, którzy są przynależy ze względu na szkaplerz, ci, którzy z jakiegoś innego powodu lub zobowiązania cieszą się przynależnością do zakonu, a także te ruchy, które - chociaż nie należą do zakonu z punktu widzenia prawnego - szukają inspiracji i wsparcia w jego duchowości, oraz wszyscy mężczyźni i kobiety, którzy są przyciągani wartościami przeżywanymi w Karmelu.
NOTATKI
(Zakładając, że notatki wykorzystają tylko najgorliwsi czytelnicy, polegamy także na tym, że będą potrafili zrozumieć również użyte skróty. Poza księgami biblijnymi odniesienia dotyczą dokumentów II Soboru Watykańskiego i Stolicy Apostolskiej, reguły św. Alberta (z zastosowaniem nowego numerowania rozdziałów - por. czasopismo Karmel nr 1/2000) i w kilku przypadkach także źródeł historycznych lub dokumentów wewnątrzkościelnych, które są jednak u nas praktycznie niedostępne.)
