Życie Michała od św. Augustyna (1622–1684)
Jan van Ballaert urodził się 15 kwietnia 1622 roku w Brukseli. Wykształcenie zdobył w znakomitej szkole u augustianów, a po jej ukończeniu 14 października 1640 roku wstąpił do Karmelu, gdzie otrzymał imię zakonne Michał od św. Augustyna. Ledwie mając dwadzieścia pięć lat, został wykładowcą filozofii w Gandawie, gdzie spotkał Marię Petyt, która była jeszcze o rok młodsza od niego. Ich związek stał się jednym z największych mistycznych przyjaźni XVII wieku.
Już po krótkim czasie Michał został zobowiązany do zajmowania się innymi urzędami, które wymagały jego wyjazdu z Gandawy. Maria Petyt utrzymywała zatem pisemny kontakt ze swoim duchowym przewodnikiem. W listach na jego prośbę przesyłała mu szczegółowe opisy swoich mistycznych doświadczeń. Zgromadzone w ten sposób teksty Michał opublikował w 1683 roku w dwóch tomach pod tytułem Życie czcigodnej matki Marii od św. Teresy (1).
Michał zajmował w swoim życiu zakonnym najróżniejsze urzędy; był nowicjuszem, radnym, przeorem kilku klasztorów oraz trzykrotnie prowincjałem. Dążył do wprowadzenia reformy tourainskiej w belgijskich konwentach i starał się nadać temu kontemplacyjnemu duchowości nowe impulsy.
W swoich książkach zajmuje się wewnętrzną drogą mistycznego człowieka z jej wyżynami i głębinami, i nieustannie ostrzega przed ukrytymi formami miłości własnej i egoizmu. Zachęca do ich przezwyciężenia, ponieważ tylko w ten sposób dusza może się zjednoczyć ze swoim Bogiem w prostocie i wolności. Michał od św. Augustyna łączy duchowość karmelitańską z bogatą tradycją kontemplacyjną Flandrii.
Temat duchowej biedy opisuje terminologią północnej mistyki: człowiek ma spoczywać w Bogu bez pragnienia, bez poznania, bez zrozumienia, bez odczuwania. Nie powinien za niczym gonić, nic nie posiadać, nic ziemskiego, nic niebieskiego... Duchowa bieda i całkowite wewnętrzne wyzbycie się umożliwiają duszy miłowanie Boga nie za Jego dary czy cechy, lecz tylko za samego Niego. Dopiero gdy dusza jest na to gotowa, może być egzystencjalnie i bezpośrednio zjednoczona z Bogiem.
Jednak to wyzbycie się musi dziać się „suaviter” – drogą łagodności, bez przemocy na duchu i zbytniego podkreślania intelektu. Chodzi o grę miłości między Bogiem a człowiekiem, a Michał opisuje ją obrazami z Pieśni nad pieśniami. Rzeczywistość tej miłości przejawia się w codziennym życia mistyka. Wewnętrzne doświadczanie Bożej miłości, przeżywane w samotności i ciszy modlitwy, nie może pozostać zamknięte same w sobie, lecz nieuchronnie prowadzi do bezinteresownej miłości do stworzeń. To, co jest najbardziej charakterystyczne dla Karmelu, to – w pojęciu Michała – połączenie życia kontemplacyjnego i czynnego, połączenie Marii i Marty.
(1) Maria Petyt była tercjarką karmelitańską z imieniem zakonnym Maria od św. Teresy.
Wybrane z książki: Tanz der göttlichen Liebe
Wydanie: Elisabeth Hense, T.OCarm.
Wydano w wydawnictwie: Herder, 1991
Przetłumaczone i zredagowane przez: Norbert Żuška, OCarm.
