Dziesięć lat to długi czas w życiu każdego człowieka. Ponieważ czas jest najcenniejszym dobrem, jakim dysponujemy, a ponieważ jest nieodwracalny, z każdym spojrzeniem wstecz niepokoi nas myśl o czasie już utraconym. Utracony byłby czas, w którym nie żyliśmy jak ludzie, nie zdobywaliśmy doświadczeń, nie uczyliśmy się, nie tworzyliśmy, nie cieszyliśmy się życiem i nie cierpieliśmy. Utracony czas to czas niewypełniony, pusty. To minione lata z pewnością nie były. Dużo, niesamowicie wiele straciliśmy, ale nie był to stracony czas. I chociaż zdolność zapominania jest łaską, odpowiedzialne życie wciąż wymaga pamięci i powtarzania zdobytych wiedzy…
(Dietrich Bonhoeffer /1906–1945/,
fragment tekstu Rozmyślanie na progu 1943 roku, napisanego z okazji dziesiątej rocznicy przejęcia władzy przez Hitlera;
cytowane według książki Dietrich Bonhoeffer, Oporność i poddanie, Listy z więzienia. Kalich 2023)
