Księga pierwszych mnichów
»Księga pierwszych mnichów« została prawdopodobnie wydana po łacinie w latach 1380–1390 przez Felipa Ribota, prowincjała katalońskiego. Ribot opierał się na zbiorze starszych tekstów i w zasadzie opisał historię Karmelitańskiego zakonu od Eliasza do przesiedlenia do Europy. Aby nadać swojemu opisowi wiarygodności, datował ten traktat na wczesne V wieku: rzekomo napisał go patriarcha jerozolimski Jan XXII w roku 420 i dedykował pewnemu mnichowi Kaprasiuszowi.
Od XIV wieku karmelici zaczęli uważać Eliasza za założyciela zakonu. Także »Księga pierwszych mnichów« wywodzi się z tego założenia. Chociaż zakon w tym czasie już należał do mendykantów (zakonów żebraczych), wciąż pozostawał świadomy swojej pustelniczej duchowości. Cześć oddawana anachorcie (pustelnikowi) Eliaszowi jako »Ojcu zakonu« pogłębiała w życiu braci tematy takie jak »pustynia«, »samotność« i »odcięcie«. Karmelici wprawdzie dawno opuścili rzeczywistą pustynię swego pochodzenia, ale odkryli »duchową pustynię« w swoich sercach: pustynię obnażonej wiary i obnażonej miłości. Życie kontemplacyjne było dla nich procesem coraz głębszego i całościowego »samego siebie ogołocenia«: pozbawieni własnych interesów i potrzeb stali się otwarci i wolni dla bezwarunkowej, bezinteresownej miłości; pustynia okazała się przestrzenią, w której może się narodzić Bóg.
Ćwicz się w moich przykazaniach i radach. Nie odrzucaj tylko nieczystych myśli i samolubnych pragnień, które stoją na drodze mojej miłości, ale unikaj wszystkiego, co mogłoby osłabić i stłumić twoją miłość do mnie. Bądź uważny na to, co wzmacnia twoją miłość do mnie i pomaga ci kochać mnie doskonałą, bezgraniczną miłością. Gdy tak zjednoczysz się ze mną wewnętrznie, gdy w tobie nie pojawi się żadna pragnienie, które nie odpowiadałoby tej miłości lub jej przeszkadzało, wtedy będziesz mnie miłował całym sercem i będziesz ukryty w Kericie (1), w miłości.
To wszystko napełni twoje serce takim wielkim pokojem i połączy je ze mną w taki sposób, że w nim mojej miłości nie stanie już nic na drodze. Twoje serce będzie całkowicie odpoczywało w mojej miłości. Takie serce jest czyste od każdego grzechu i jest ukryte w Kericie, w miłości, jak mówi mędrzec: »Miłość zakrywa wszystkie przewinienia« (Prz 10,12b).
Gdy osiągniesz ten cel prorockiego pustelniczego życia i jesteś ukryty w Kericie, w miłości, wtedy będziesz pił ze strumienia. W tak doskonałym zjednoczeniu ze mną dam tobie i twoim towarzyszom pić ze źródła, o którym prorok powiedział: »Ze strumienia swoich rozkoszy dajesz im pić« (Ż 36,9).
Bóg, w zamian za ziemię, zamiast tego, co cenią ludzie, zamiast bogactwa, które opuściłeś, da ci kamienie, to znaczy silną, żarliwą miłość. Kamienie to twarde skały, z których krzesze się ogień. Są obrazem doskonałej miłości, o której mówi mędrzec: »Miłość jest silna jak śmierć, nieustępliwa jak grób zazdrość miłości. Żar jej – żar ognia, płomień Pana« (Pies 8,6).
Nagrodą za kamienie, za silną i doskonałą miłość, w której się ćwiczyłeś, da ci Bóg »złote strumienie«, niewysłowioną, słodką duchową radość. O nich mówi Pismo: »Co oko nie widziało i ucho nie słyszało, co nawet człowiekowi do głowy nie przyszło, Bóg przygotował tym, którzy go miłują« (1 Kor 2,9; por. Iz 64,3; por. 65,17). Te radości nazywają się strumieniami, ponieważ zalewają mocno ducha proroka jak dzika rzeka: »Źródło mądrości jest jak potężny, dziki strumień« (por. Prz 18,4).
Jednak tak jak strumień szybko wysycha od żaru słońca, tak te radości także wysychają w duchu proroka, gdy tylko pojawia się w nim jakieś samolubne pragnienie. Te radości są naprawdę złotymi strumieniami, błyszczą żarem Bożej miłości, z której wypłynęły do proroka; błyszczą jasnym poznaniem Boga, które w tajemniczy sposób jest przyznawane człowiekowi-prorokowi, jak mówi Pan: »Kto mnie miłuje, tego będzie miłował mój Ojciec, i ja go będę miłował i ukażę mu się« (por. Jan 14,21).
(1) Autor nawiązuje do podobieństwa nazwy strumienia »Kerit« (po łacinie karith) i łacińskiego słowa »caritas« (miłość).
Przyjęto z książki: Taniec boskiej miłości
Wydane przez: Elisabeth Hense, T.OCarm.
Wydane w wydawnictwie: Herder, 1991
Przetłumaczył: Norbert Żuška, OCarm.
Inne teksty z Księgi pierwszych mnichów
Z karmelitańskiego proprium: bł. Angelus Augustinus Mazzinghi, św. prorok Eliasz
